Dlaczego Bóg stał się człowiekiem?
Odpowiedź katechizmowa jest prosta: dla naszego zbawienia.

Czy nie mógł nas zbawić inaczej?
Możliwości Boga są nieograniczone. Kościół podkreśla wielką dobroć, łaska­wość, życzliwość Tego, który zechciał być naszym bratem, przyjacielem, kimś spo­śród nas. Przyjął naturę ludzką i pełne człowieczeństwo, z wyjątkiem grzechu - choć obarczył się grzechem jak kozioł, czy cierpiący baranek ofiarny w Starym Testa­mencie. Zapowiedzi Starego Testamentu znajdują spełnienie w Nowym Testamen­cie. We wcieleniu okazuje się, jak mówi św. Paweł, nieskończona miłość Boga, który przed wiekami postanowił w ten sposób zrealizować plan zbawienia. Bóg objawia tajemnicę bezmiaru swojej miło­ści i dowartościowuje godność człowieka. Ks. Wincenty Granat w książce „U podstaw humanizmu chrześcijańskiego” podkreśla hu­manizm Słowa Wcielonego. Bóg stał się humanus, prawdziwie ludzki. Każdy czło­wiek ma godność, która wynika z samego rdzenia religii chrześcijańskiej. Bóg mógł zbawić człowieka działaniem na odle­głość, ale nie byłaby to miłość, lecz jał­mużna władcy, okazanie wspaniałomyśl­ności. Bóg się pochyła, uniża, okazuje sza­cunek stworzonemu przez siebie człowie­kowi. Jan Paweł II, od pierwszej swojej en­cykliki Redemptor hominis, Odkupiciel człowieka, podkreśla tę godność, jaką Bóg nadał człowiekowi. Przychodzi do czło­wieka jako człowiek, żeby zbawić całego człowieka. I w tym miejscu należy podkreślić, że ukazuje się też tutaj godność kobiety -Jezus rodzi się z Maryi - i wielkość macie­rzyństwa, gdyż Syn Boży właśnie od Niej przyjmuje czło­wieczeństwo!

Staje się dzieckiem, małym, bezbron­nym...
W świecie, gdzie liczą się tylko ci wielcy, dostoj­ni, Bóg staje się maleńki, niezauważony. Jezus rodzi się w nieludzkich warunkach, w stajni, żeby przyjąć człowieczeństwo w pełni, ze wszystkimi jego niedostatkami. Sięga do zdegradowanego człowieczeństwa, żeby je wywyższyć. Przyjmuje wszystko, by wszystko wynieść do pierwotnej godno­ści, przemienić, uświęcić. Teologia wschod­nia mówi o przebóstwieniu, theosis – to greckie pojęcie oznacza przemianę w boskość. My, na Zachodzie, mówimy raczej o uświęceniu i o łasce uświęcającej.

Ale to nie znaczy przecież, że jesteśmy jako bogo­wie. Ale dzięki Bogu-Dziecku stajemy się dzieć­mi Bożymi.
Jesteśmy Jego przybranymi dziećmi. So­bór Trydencki rozwinął myśl: czym jest usprawiedliwienie? Jest to termin przyjęty na Zachodzie, zaczerpnięty ze św. Pawła, oznaczający, że zostajemy odnowieni w chrzcie, czy po popełnieniu grzechów w sakramencie pokuty. Luter twierdził, na podstawie słów Psalmu 50, : Grzech jest za­wsze przede mną, że grzech wciąż istnieje w człowieku, jedynie Bóg zasługami Jezusa zakrywa grzeszność jak „kobiercem”. Ale w tym samym Psalmie 50 autor mówi: Ob­myj mnie zupełnie z mojej winy... Obmyj mnie, a nad śnieg wybieleję. Mahatma Gandhi w autobiografii „Z moich poszukiwań prawdy” pisze, że spotkał się z luteranami na misjach w Afryce. Mimo że był zachwycony Ewangeliami, ich interpretacja wzbudziła jego sprzeciw: Nie chcę, żeby mój grzech był we mnie - powiedział - chcę odpuszcze­nia grzechów, chcę je nie tylko wyznawać, ale i usłyszeć „odpuszczam”.
Sobór Trydencki podkreślał, że uspra­wiedliwienie, zgodnie z Objawieniem, po­lega na przemianie wewnętrznej człowieka, który z niesprawiedliwego staje się sprawiedliwy, z grzesznego święty: staje się przybranym dzieckiem Boga. Z Listu św. Piotra wynika, że człowiek ma udział w naturze Boga. W listach św. Pawła do Rzymian i do Galatów, czytamy: Otrzy­maliście ducha przybrania za synów, w któ­rym możemy wołać «Abba, Ojcze!» (...) A zatem, nie jesteś już niewolnikiem, lecz synem... W każdym języku małe dziecko płacze „aaaa”, i gdy mama podpowiada mu jakieś zgłoski, dopowiada: „tata”, „abba”, „baba”, „papa”, „tatuś”. We wszystkich językach to słowo brzmi po­dobnie. „Abba”, to słowo aramejskie oznaczające pierwsze zawołanie dziecka, które jeszcze nie myśli, tylko płacze. Ten wyraz pozostawiono w Ewangeliach grec­kich bez tłumaczenia. A więc Bóg jest Ojcem i my, dzięki usprawiedliwieniu, zwracając się do Niego tak jak Jezus, mamy prawo wołać: Abba, Tato! Adopcja Boża różni się od ludzkiej tym, że oprócz nabycia różnych praw - na przykład do nazwiska czy do dziedziczenia własności - zyskujemy udział w naturze bo­skiej, czyli zostajemy przebóstwieni. Czy nie wiecie, że Bogami jesteście? Że Duch Boży mieszka w was? Można powiedzieć, za św. Pawłem, że jeżeli jest nam dany jeden Duch Święty, który mieszka we wszystkich wie­rzących, to tworzymy jedną rodzinę dzieci Bożych, jesteśmy dla siebie nawzajem brać­mi i siostrami. A dzięki wewnętrznemu przebóstwieniu jaśniejemy i wewnątrz, i na zewnątrz. Dlatego, powinno być jaśniej, gdy ludzie są wewnętrz­nie przebóstwieni. Zwłaszcza św. Jan po­sługuje się w Ewangeliach i w Listach kon­trastami: światło - ciemność, życie -śmierć. Gdzie nie ma ciemności, musi być światło.

Co to znaczy, że Jezus jest obrazem Ojca?
Kto Mnie widział, widział Ojca; Ojca nikt nigdy nie widział. Chodzi o to, że Bóg jest niewidzialny. W starożytności Boga Ojca nie malowano. W XII wieku zaczęto Go przedstawiać jako dziadka. Można zapy­tać: dlaczego Ojciec, a nie Matka? W Sta­rym Testamencie Bóg jest i Ojcem, i Mat­ką. Ale współczesny francuski filozof Remy Brague pisze, że więź matki z dzieckiem jest organiczna, biologicz­na, natomiast więź ojca - luźna. W re­ligiach plemiennych, np. u Murzynów, jest znamienne, że ojciec bierze dziec­ko po urodzeniu, unosi je w górę, do nieba, ofiarując bóstwu, i nadaje mu imię. Jego modlitwa jest uznaniem własnego ojcostwa. A więc w ojcostwie istnieje rela­cja wolnego wyboru, podczas gdy macierzyństwo podlega koniecz­ności. Dlatego nazywanie Boga Mat­ką mogłoby oznaczać wiązanie Go z człowiekiem na siłę. Byłoby także przesadną i wręcz niedopuszczalną antropomorfizacją Boga. Jezus nam Boga objawia, czyli jest jedynym obrazem Boga nie­widzialnego. Ale przecież Ojciec nie ma rysów ludzkich, tylko Jego istota jest w Jezusie. Przez tę ciele­sność trzeba zatem dotrzeć do wnę­trza. Obraz Boga Ojca nie zawiera się w człowieczeństwie Jezusa, lecz w sa­mej „istocie rzeczy”, w substancji, w natu­rze boskiej.

„Gdy nadeszła pełnia czasów, Bóg zesłał Syna swego zrodzonego z niewiasty, zrodzonego pod prawem...” (Ga 4).
Wielu z nas ma taki problem: ewolucjoniści twierdzą, że człowiek istnieje 500-600 tysięcy lat, niektórzy dawniej mówili, że 30 tysięcy. A Żydzi mają w swoim kalendarzu sześć tysięcy lat, tyle, ile w kolędzie: „Cztery tysiące lat wyglądany” plus następne dwa tysiące. Ostatnio zmieniono w tekście „cztery” na „wiele”, niepotrzebnie, bo jeżeli oczekiwano na Jezusa, to jedynie cztery tysiące lat, i to nawet niecałe cztery. Wcześniej nie było Objawienia; kto, kiedy wyglądał? Jeżeli więc Żydzi obliczają, że od początku świata i od stworzenia człowieka do narodzin Chrystusa minęły cztery tysiące lat, to uważam, że ich obliczenia są godne uwagi. Nie możemy wierzyć w ewolucjonizm, ale też nie musimy Pisma Świętego interpretować dosłownie. Bo Biblia zawiera obrazy, np. Księga Rodzaju podaje, że Pan Bóg ule­pił mężczyznę z gliny i z jego żebra stworzył kobietę. Ten obraz ukazuje godność kobie­ty, i to na Bliskim Wschodzie, gdzie kobieta jest stworzeniem trzeciego rzędu; Arab bar­dziej szanuje swojego wielbłąda niż żonę. A tu - Adama Pan Bóg tworzy z gliny i błota poza rajem, bo to brudna robota, zaś Ewę tworzy z lepszego tworzywa w raju, do tego na końcu, jako najdoskonalsze stworzenie. Adam aż wykrzykuje z radości na jej widok! Potem, owszem, Ewa namawia go do grze­chu, ale ta wina się rozkłada. Z tym, że gdy­by szatan kusił Adama, ten, ponieważ trochę logiczniej myśli, powiedziałby diabłu: głupi. Wszak pokusa brzmi: Bóg zakazał jeść z tego drzewa, bo się przestraszył; stwo­rzył drzewo, które Mu się wymknęło, prze­rasta Jego możliwości, i wie, że gdy zjecie, będziecie jako bogowie. A Ewa, nie bacząc, że pokusa jest głupia, wyczuwa intuicyjnie: dobre... Nie chce Boga obrazić, widzi pięk­ne drzewo. Fragment 3,13-15 Księgi Rodzaju poda­je kary za grzech pierworodny (mamy tu i objawienie, i geniusz psychologiczno-pedagogiczny). Mężczyzna ma pracować w pocie czoła. Kobieta zaś jest potrójnie pokarana. Będzie rodziła w bólach; skoro jest człowiekiem, ma pracować jak Adam; i jeszcze mówi Bóg: Ku twemu mężowi bę­dziesz kierowała swe pragnienia, on zaś bę­dzie panował nad tobą. (Zdania Jezusa: Kto by spojrzał pożądliwie na niewiastę już z nią cudzołożył w sercu swoim, nie da się odwró­cić, bo kobieta nie patrzy, żeby pożądać, ale żeby ściągnąć wzrok na siebie.) Karą za grzechy jest więc nierówność, „walka płci”. W Nowym Testamencie pojawia się ciekawy obraz: Chrystusa ukazuje się jako nowego Adama, a Maryję - jako nową Ewę. Maryja naprawia to, co popsuła Ewa, potrafi przełamać uwarunkowania natury, nie zwraca uwagi na siebie, ale zawsze na Chrystusa.